Najbardziej istotną rolę w kształtowaniu planów zaopatrzenia w energię odgrywają samorządy lokalne szczebla gminnego: nałożone przez Prawo energetyczne obowiązki w sprawach zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe są uszczegółowieniem zadań własnych gminy, wynikających z Ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 (tekst jednolity Dz.U. z 1996 Nr 13). Ustawa Prawo energetyczne zobowiązuje gminy do planowania i organizacji zaopatrzenia w sieciowe nośniki energii, przewidując dwa rodzaje dokumentów planistycznych, uchwalanych przez radę gminy: „założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe” oraz „plan zaopatrzenia...”, przy czym konieczność opracowania planu wynika jedynie w przypadku nie zapewnienia realizacji „założeń...” przez plany rozwoju przedsiębiorstw energetycznych.

Założenia winny obejmować:

• ocenę stanu aktualnego i przewidywanych zmian zapotrzebowania na ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe;
• przedsięwzięcia racjonalizujące użytkowanie tych nośników;
• możliwości wykorzystania istniejących nadwyżek i lokalnych zasobów paliw i energii;
• zakres współpracy z innymi gminami.

Założenia do planu muszą zapewnić spójność z miejscowym planem zagospodarowa-nia przestrzennego (lub studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego) oraz planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych. Przedsiębiorstwa energetyczne zobowiązane są do współpracy z gminami, na których obszarze prowadzą działalność. Gmina realizuje zadania w zakresie zaopatrzenia w energię zgodnie z założeniami polityki energetycznej państwa, a spełnienie tego warunku kontroluje wojewoda w trybie opiniowania. Koordynacja współpracy z innymi gminami opiniowana jest przez samorząd województwa.

Istotną cechą działań planistycznych w zakresie zaopatrzenia w energię jest ich zasadnicza dwuszczeblowość: założenia polityki energetycznej państwa o charakterze dokumentu rządowego przedstawia Minister Gospodarki, zaś szczegółowe działania podejmowane są na poziomie samorządów gminnych i przedsiębiorstw energetycznych. Wyłania się w tych okolicznościach pytanie o podstawy procedur opiniodawczych i koordynacyjnych, do których zobowiązane są samorząd województwa i wojewoda, zaś prawodawca nie przewiduje zobowiązania „szczebli pośrednich” do sporządzania własnej wizji działań strategicznych w obszarze energii.

Z ducha i litery Ustawy Prawo energetyczne wynika zasadnicza odpowiedzialność samorządów terytorialnych za lokalne bezpieczeństwo energetyczne, zapewniane przez działalność przedsiębiorstw tego sektora. Musi zatem zaistnieć zgodność interesów tych przedsiębiorstw, realizujących swe plany biznesowe z działaniem samorządów, odpowiedzialnych za zaopatrzenie w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe. Podstawą tej zgodności musi być ekonomiczna zasadność (i techniczna wykonalność) przy zapewnieniu możliwie zminimalizowanej uciążliwości dla środowiska i standardów bezpieczeństwa energetycznego – czyli spełnienie atrybutów rozwoju zrównoważonego. Rodzi to dylemat wyboru pomiędzy konkurencyjnością kosztową możliwych rozwiązań a bezpośrednim lub pośrednim promowaniem pewnej klasy oferentów: niezbędne są rozwiązania kompromisowe. godzące bieżące walory ekonomiczne ze zgodnością z myśleniem w kategoriach strategicznych.